მოსახლეობის და დემოგრაფიული
სტატისტიკის ძირითადი ტერმინები

ქვეყნის ტერიტორიაზე მუდმივად მცხოვრებთა ერთობლიობა დროის მოცემულ მომენტში. მოსახლეობის რიცხოვნობა გაიანგარიშება 1 იანვრის მდგომარეობით და მიიღება ბუნებრივი მატებისა და გარე მიგრაციის გათვალისწინებით.

წლის დასაწყისისა და წლის დასასრულისათვის არსებული მოსახლეობის რიცხოვნობათა საშუალო არითმეტიკული.

მოცემული ტერიტორიის დასახლებულობის დონე. გამოისახება საერთო ფართობის ერთეულზე (1 კმ²-ზე) მუდმივად მცხოვრებთა რიცხოვნობით.

დასახლება, რომლის ტერიტორიაზე განლაგებულია სამრეწველო საწარმოები, ტურისტული, სამკურნალო და სოციალურ-კულტურულ დაწესებულებათა ქსელი და რომელიც ასრულებს ადგილობრივი ეკონომიკურ-კულტურული ცენტრის ფუნქციებს.

დასახლება, რომლის საზღვრებში ძირითადად მოქცეულია სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა და სხვა ბუნებრივი რესურსები და რომლის ინფრასტრუქტურა არსებითად ორიენტირებულია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის განხორციელებაზე.

მოსახლეობის ასაკი გამოითვლება 1 იანვრის მდგომარეობით. გაიანგარიშება როგორც შესრულებულ წელთა რიცხვი დაბადებიდან საანგარიშო პერიოდამდე.

ასაკი, რომელთან შედარებითაც ქვეყნის მოსახლეობის ერთი ნახევარი უფროსია, მეორე ნახევარი კი — უმცროსი.

ახასიათებს მოსახლეობის ასაკობრივ სტრუქტურას:

ჩასახვის პროდუქტის სრულად გამოძევება ან ხელოვნურად გამოყვანა დედის ორგანიზმიდან, როდესაც პროდუქტი სუნთქავს ან ავლენს სიცოცხლის სხვა რომელიმე ნიშანს, როგორიცაა გულისცემა, ჭიპლარის პულსაცია, ან ჩონჩხის კუნთების ცალკეული ჯგუფების შეკუმშვა.

ნაყოფი, რომლის სიკვდილიც წინ უსწრებს მის სრულ გამოძევებას დედის ორგანიზმიდან — არ სუნთქავს ან არ ავლენს სიცოცხლის რაიმე სხვა ნიშანს.

ბიჭებისა და გოგონების რიცხოვნობის თანაფარდობა ცოცხლად დაბადებულთა შორის — უჩვენებს ყოველ 100 გოგონაზე რამდენი ბიჭი იბადება.

გარკვეულ დროში ცოცხლად დაბადებულთა რიცხოვნობის შეფარდება იმავე პერიოდის მოსახლეობის საშუალო რიცხოვნობასთან.

გარკვეული ასაკის ქალების მიერ გაჩენილი ბავშვების საშუალო რიცხოვნობა. გამოისახება პრომილებში (‰).

ერთი ქალის მიერ მთელი ცხოვრების მანძილზე (პირობითად 15–49 წლის ასაკში) ცოცხლად დაბადებული ბავშვების საშუალო რიცხოვნობა.

15–19 წლის ასაკობრივი ჯგუფის ქალების მიერ დაბადებული ბავშვების საშუალო რაოდენობა ამავე ასაკობრივი ჯგუფის 1 000 ქალზე.

ქალის საშუალო ასაკი ბავშვის გაჩენისას. განისაზღვრება როგორც საშუალო შეწონილი არითმეტიკული დედის თაობისა და მათ ბავშვებს შორის ინტერვალით.

ერთი ქალის მიერ მთელი ცხოვრების მანძილზე (15–49 წ.) ცოცხლად დაბადებულ გოგონათა საშუალო რიცხოვნობა.

ერთი ქალის მიერ მთელი ცხოვრების მანძილზე ცოცხლად დაბადებულ გოგონათა საშუალო რიცხოვნობა, რომლებიც იცოცხლებენ იმ ასაკამდე, რომელშიც დედა იყო თითოეული ამ გოგონას დაბადებისას.

ადამიანის სასიცოცხლო ფუნქციების სამუდამოდ შეწყვეტა.

ბავშვთა მოკვდაობა სიცოცხლის პირველ წელს (0–12 თვის ჩათვლით).

მოკვდაობა დაბადების მომენტიდან სიცოცხლის 28-ე დღემდე.

მოკვდაობა სიცოცხლის 28-ე დღიდან ერთ წლამდე ასაკში.

წლების რაოდენობა, რომელსაც საშუალოდ იცოცხლებს ერთი ადამიანი დაბადებულთა თაობიდან იმ პირობით, რომ მოკვდაობის დონე ყოველ ასაკში დარჩება ისეთი, როგორიც არის მოცემულ პერიოდში.

ორსულობის პერიოდში ან მისი დამთავრებიდან 42 დღის განმავლობაში, ორსულობასთან დაკავშირებული მიზეზით განპირობებული სიკვდილი.

საკუთარი სიცოცხლის ხელყოფა.

მოკვდაობის დონის გამომხატველი სხვადასხვა მაჩვენებელი:

გარდაცვლილთა რიცხოვნობის შეფარდება მოსახლეობის საშუალო რიცხოვნობასთან.

გარკვეული დროის განმავლობაში დაბადებულთა და გარდაცვლილთა რიცხოვნობას შორის სხვაობა. ბუნებრივი მატება იღებს უარყოფით მნიშვნელობას, როდესაც გარდაცვლილთა რიცხოვნობა აჭარბებს დაბადებულთა რიცხოვნობას.

წარმოადგენს სხვაობას შობადობისა და მოკვდაობის კოეფიციენტებს შორის.

პირი, რომელმაც დატოვა საქართველო და ბოლო 12 თვის განმავლობაში სულ მცირე 183 დღით იმყოფებოდა სხვა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე, ხოლო საქართველო იყო მისთვის მუდმივი საცხოვრებელი ქვეყანა.

პირი, რომელმაც გადმოკვეთა საქართველოს საზღვარი და ბოლო 12 თვის განმავლობაში სულ მცირე 183 დღით იმყოფებოდა საქართველოს ტერიტორიაზე და საქართველო არ იყო მისთვის მუდმივი საცხოვრებელი ქვეყანა.

სხვაობა იმიგრანტებისა და ემიგრანტების რიცხოვნობას შორის წლის განმავლობაში.

წლის განმავლობაში იმიგრანტთა და ემიგრანტთა რიცხოვნობას შორის სხვაობა.

ოჯახის შექმნის მიზნით ქალისა და მამაკაცის ნებაყოფლობითი კავშირი, რომელიც რეგისტრირებულია სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში.

გარკვეულ დროში რეგისტრირებულ ქორწინებათა რაოდენობის შეფარდება იმავე პერიოდის მოსახლეობის საშუალო წლიურ რიცხოვნობასთან.

გარკვეულ პერიოდში დაქორწინებულთა მთელი ერთობლიობის საშუალო ასაკი. გაიანგარიშება როგორც დაქორწინებულთა ასაკების საშუალო არითმეტიკული ქორწინებისას.

იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტი, რომელიც წარმოადგენს მეუღლეებს შორის არსებული ქორწინების შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს და დადასტურებულია შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

გარკვეულ დროში რეგისტრირებულ განქორწინებათა რაოდენობის შეფარდება იმავე პერიოდის მოსახლეობის საშუალო წლიურ რიცხოვნობასთან.

განქორწინების და ქორწინების წლებს შორის სხვაობების საშუალო არითმეტიკული.